Zadzwoń pod numer 32 720 30 30 lub wypełnij formularz – oddzwonimy! Zamów kontakt z doradcą

Czym są zdolność kredytowa, analiza kredytowa, scoring?

Odwiedzając firmę finansową – bank lub pośrednika kredytowego, często spotykamy się z terminologią, której zrozumienie wprawia nas w zakłopotanie. Pojęcia takie, jak zdolność kredytowa, scoring czy analiza kredytowa wydają się dość niejasne, ale to tylko pozorne wrażenie. Niniejszym krótkim artykułem postaram się objaśnić powyższe terminy.

Zajrzyjmy do definicji prawnej. Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 roku — Prawo bankowe (Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939, art. 70.1.) określa zdolność kredytową następująco: Przez zdolność kredytową rozumie się zdolność do spłaty zaciągniętego kredytu wraz z odsetkami w terminach określonych w umowie.

Uzyskanie kredytu jest więc uzależnione od posiadania zdolności kredytowej, a do jej oceny służy tzw. analiza kredytowa. Banki stosują najczęściej dwa modele analiz kredytowych – ilościową i jakościową. Pierwsza, a więc ilościowa, to ustalenie – na podstawie dokumentów przedstawionych przez osobę wnioskującą o kredyt – wysokości i stałości uzyskiwanych przez tę osobę dochodów. Analiza kredytowa ocenia relację wyżej wspomnianych dochodów w odniesieniu do wnioskowanej wysokości kwoty kredytu, w tym wysokości miesięcznych rat, które kredytobiorca zobowiązany będzie spłacać w okresie, na jaki kredyt zostanie udzielony.

Drugi model analizy dotyczy tzw. cech jakościowych osoby ubiegającej się o kredyt. Są to cechy wpływające na dyspozycyjność i skłonności kredytobiorcy do wywiązywania się z zaciągniętych zobowiązań kredytowych. Cechy poddawane ocenie są różnorakie np. wiek kredytobiorcy, jego stan cywilny, liczebność osób pozostających na jego utrzymaniu, posiadany majątek, status mieszkaniowy, wykształcenie, staż pracy, wykonywany zawód i zajmowane stanowisko, także forma zatrudnienia. Ponadto, chyba najistotniejszym czynnikiem w ramach analizy jakościowej jest ocena historii dotychczasowej relacji kredytobiorcy z bankami (historia kredytowa klienta) – terminowości spłat rat wcześniej zaciągniętych kredytów, korzystania z innych produktów bankowych np. rachunków osobistych czy lokat. Oceniając ryzyko udzielenia kredytu bank ocenia także rodzaj i jakość proponowanych zabezpieczeń oraz poziom ewentualnego wkładu własnego kredytobiorcy (zasada ta nie dotyczy kredytów gotówkowych). Ryzyko po stronie banku rośnie wprost proporcjonalnie do wysokości kwoty kredytu i długości okresu kredytowania, maleje natomiast wraz ze zwiększeniem wartości wkładu własnego oraz ewentualnym zabezpieczeniem.

Przenieśmy powyższe wyjaśnienia do praktyki. Potwierdzone wymaganymi przez bank dokumentami stabilne dochody, pochodzące ze źródeł akceptowanych przez tenże bank, muszą pokryć zarówno wartość miesięcznych rat kredytu (kapitał plus odsetki), jak i wystarczyć na sfinansowanie kosztów utrzymania kredytobiorcy i osób pozostających na jego utrzymaniu. Poziom kosztów utrzymania w gospodarstwie domowym był do niedawna dość dowolnie ustalany przez poszczególne banki. Dzisiaj kryterium to jest wyznaczane przez nadzór bankowy, swoboda banków jest mocno ograniczona. Przy kredytach gotówkowych analizą banku objęte są zwykle dochody z trzech ostatnich miesięcy, przy kredytach hipotecznych banki biorą pod uwagę zdecydowanie dłuższy okres, nierzadko dwunastomiesięczny. Uzyskiwane dochody pomniejszane są o ważniejsze zobowiązania, jakie posiada osoba ubiegająca się o kredyt m.in. wysokość rat z innych wcześniej zaciągniętych kredytów, zadłużenie i limity na kartach kredytowych, zobowiązania związane z zaciągniętymi pożyczkami zakładowymi, także wysokość rat kredytów, przy których osoba ta udzieliła poręczenia, w końcu nawet alimenty. Po redukcji dochodu o koszty utrzymania i powyższe zobowiązania banki wyliczają tę część dochodów kredytobiorcy, która może być przeznaczona na spłatę miesięcznej raty, a tym samym jakiej wysokości kredyt może być udzielony. Pomimo bardzo podobnych zasad wyliczania zdolności kredytowej przyjętych w różnych bankach, ocena klientów nie jest identyczna. Stąd brak decyzji pozytywnej w jednym banku nie oznacza, że inny bank temu samemu klientowi kredytu nie udzieli.

Wspomniałem wyżej o tzw. historii kredytowej jaką posiada osoba wnioskująca o kredyt. Dzięki nałożonemu na banki wymaganiu przesyłania informacji o udzielonych kredytach i terminowości ich spłat przez kredytobiorców do tzw. Biura Informacji Kredytowej (BIK), wszystkie banki wiedzą jaki jest poziom całego zadłużenia klientów i jaka jest rzetelność tychże klientów w zakresie płacenia miesięcznych rat. Dzisiaj nie ma banku, który nie korzystałby z takich informacji. I tak, jeśli w BIK odnotowano problemy kredytobiorcy z regularną spłatą swoich kredytów, możliwość uzyskania kolejnego kredytu jest w zasadzie nierealna. Zasada ta działa także odwrotnie, w stosunku do klientów terminowo spłacających swoje dotychczasowe zobowiązania kredytowe, banki mogą podnieść poziom zdolności kredytowej. Najczęściej czynią to obniżając koszty kredytu – niższe oprocentowanie, niższa prowizja bankowa.

Na zakończenie niniejszego artykułu odniosę się jeszcze do angielskojęzycznego terminu scoring, dość często używanego, a niekiedy nadużywanego przez doradców w oddziałach bankowych. Scoring to nic innego, jak wyrażenie opisywanych wcześniej analiz w postaci punktacji. Według tej formuły, poszczególnym cechom kredytobiorcy przypisuje się określoną liczbę punktów, a udzielenie kredytu uzależnione jest od uzyskania przez klienta wyznaczonego przez dany bank progu. Metoda scoringu kredytowego stosowana jest najczęściej przy kredytach konsumenckich, w szczególności przy kredytach gotówkowych. To znaczące ułatwienie i uproszczenie procedury związanej z udzielaniem kredytów, a czytelność tej metody podwyższa poziom bezpieczeństwa banku. Należy pamiętać, że liczba punktów przypisywana poszczególnym cechom klienta i poziomy wymaganej punktacji to element wewnętrznej polityki sprzedażowej (kredytowej) poszczególnych banków.  Dla klientów, którzy z tego powodu uzyskali odmowę udzielenia kredytu w jednym banku nie oznacza, że w innym decyzja będzie taka sama.

Niniejszy artykuł nie wyczerpuje tematu dotyczącego czynników wpływających na zdolność kredytową. Nie możemy bowiem zapominać o kwestiach niezależnych, zarówno od banków, jak i samych klientów, takich, jak polityka związana z kształtowaniem stóp procentowych czy różnego rodzaju rekomendacje nadzoru bankowego, szczególnie intensywne w dobie implementacji różnego rodzaju wytycznych unijnych. Do tych tematów odniosę się w kolejnych artykułach.

Paweł Kosmala | 24.04.2017 | Aktualności

W czym możemy Ci pomóc?

Współpracujemy z:

Raiffeisen Bank
Alior Bank
Aforti Finance
Takto
Getin Bank
Nest Bank
Bank pocztowy
Plus Bank
TF Bank
SMS Kredyt
Strona korzysta z plików cookie w celu realizacji usług zgodnie z Polityką Plików Cookie. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookie w Twojej przeglądarce.